Ra Mắt Nhà Chồng Tôi Chứng Kiến Em Dầu Bị Đối Xử Tàn Nhẵn Không Ngồ Cô Ấy Chính Là Em Gái Thất Lạc của tôi. Tôi Lập Tức Dạy Cho Nhà Ho Bài Hoe Nhớ Đời
Ngày ra mắt nhà chồng, tôi mặc chiếc áo dài màu kem, tay ôm giỏ quà mà mẹ dặn chọn loại vừa phải, “đừng phô trương để người ta ghét.” Minh—chồng sắp cưới của tôi—nắm tay tôi thật chặt trên con hẻm nhỏ ở quận Tân Phú. Tôi hồi hộp đến mức nghe rõ tiếng tim mình gõ vào lồng ngực.
Cửa vừa mở, mẹ chồng tương lai, bà Hoài, đã nhìn tôi từ đầu đến chân. Bà cười nhưng mắt lạnh: “Ờ, cũng được. Vô nhà đi.” Bên trong, một cô gái đang quỳ cạnh bếp than, tay đảo nồi kho, mặt cúi thấp. Cô mặc chiếc áo thun bạc màu, tóc búi vội, hai cổ tay đỏ ửng vì dầu nóng bắn. Trên bàn phòng khách, mâm trái cây đã bày sẵn nhưng chẳng ai phụ cô. Chị chồng—Vy—ngồi bấm điện thoại, vừa nhai hạt dưa vừa hất hàm: “Lan, nhanh tay lên. Khách tới rồi mà còn lề mề.”
Tôi đứng khựng lại. Cái tên “Lan” như một mũi kim chích vào ký ức. Tôi bước thêm một bước, nhìn nghiêng gương mặt cô gái. Vết sẹo nhỏ hình lưỡi liềm ở thái dương trái… Tôi thấy cổ họng nghẹn lại, tay run đến mức suýt làm rơi giỏ quà.
Mười bốn năm trước, em gái tôi thất lạc ở bến xe Miền Tây. Hôm đó, mẹ tôi khóc ngất. Tôi đã chạy khắp nơi gọi “Lan ơi!” cho đến khi cổ họng rát bỏng. Rồi gia đình chìm trong những ngày tìm kiếm tuyệt vọng. Chúng tôi tưởng em không còn trên đời.
Cô gái trong bếp ngẩng lên khi nghe giọng tôi hỏi khẽ: “Em… tên Lan thật hả?” Ánh mắt cô chạm vào tôi, thoáng ngỡ ngàng rồi lập tức cụp xuống như phản xạ sợ hãi. Bà Hoài gắt: “Lan nó chỉ là con ở nhờ. Hỏi làm gì? Con gái quê mùa, không biết điều.”
Minh kéo tay tôi, thì thầm: “Em đừng để ý. Nó được ba mẹ nuôi từ nhỏ, giúp việc trong nhà.”
Tôi nghe chữ “giúp việc” mà gai người. Cô gái ấy không giống người “ở nhờ”. Cô giống một cái bóng bị sai khiến. Khi bưng mâm cơm ra, tay cô run, chén canh nghiêng đổ ra khăn trải bàn. Vy tát “chát” một cái vào vai cô: “Vô dụng!”
Tôi bật dậy. Trong giây lát, tôi nhìn thấy em gái mình—Lan—nhỏ xíu, lạc giữa dòng người, đôi mắt hoảng loạn. Tôi không còn nghe tiếng Minh gọi nữa. Tôi chỉ nghe một câu trong đầu: Nếu đúng là Lan, hôm nay tôi phải đưa em về—và bắt những người này nhớ đời.
Tôi cố giữ bình tĩnh, nhưng lòng tôi như có lửa. Tôi nhìn Minh, rồi nhìn bà Hoài và Vy. Cả nhà im bặt khi thấy tôi đứng phắt dậy. Bà Hoài nhíu mày: “Con làm gì vậy? Nhà đang ăn cơm.”
Tôi hít một hơi thật sâu, bước thẳng đến cạnh Lan. “Em vào phòng rửa tay đi, để chị dọn.” Tôi nói rõ ràng, không cho ai kịp phản ứng.
Vy bật cười khẩy: “Chị dâu mới mà bày đặt thương hại? Nó làm quen rồi.”
Tôi quay sang Vy: “Thói quen bị đánh, bị chửi hả?” Giọng tôi lạnh đến mức chính tôi cũng bất ngờ.
Lan đứng sững, mắt nhìn tôi như van xin đừng làm lớn chuyện. Tôi chạm nhẹ vào cổ tay em—da em sần, có nhiều vết bỏng nhỏ chồng lên nhau, như dấu tích lâu ngày. Tôi nuốt nghẹn. Không thể nhầm được. Ngày xưa Lan sợ lửa, chỉ cần nghe tiếng bếp lửa nổ lách tách là nép vào sau lưng tôi. Vậy mà giờ em quẩn quanh bếp, chịu đựng như một cái máy.
Minh kéo tôi ra, nói nhỏ: “Em đừng làm mất mặt anh. Ba mẹ anh khó tính nhưng không xấu. Lan vụng về nên chị Vy mới la vậy thôi.”
Tôi nhìn Minh, tim nhói. “Anh chắc là ‘la’ thôi?” Tôi chỉ vào vai Lan, nơi vừa bị tát. “Vết đỏ đó là la kiểu gì?”
Bà Hoài đặt đũa xuống cái “cạch”: “Con gái nhà người ta, tới ra mắt mà cãi người lớn. Nhà này có quy củ. Lan ở đây nhờ ơn nhà tôi, nó phải biết làm việc.”
Tôi gằn từng chữ: “Nhờ ơn thì không có nghĩa là bị đối xử như nô lệ.”
Cả bàn ăn sượng lại. Ông Hòa—ba của Minh—từ nãy im lặng mới lên tiếng: “Con nói năng cho đúng mực. Nhà này nuôi nó từ nhỏ. Không có nhà này thì nó đã chết ngoài đường.”
Tôi nhìn thẳng ông: “Nuôi để bắt làm việc không công, bị đánh, bị chửi là nuôi kiểu gì?”
Lan run lên. Em lắp bắp: “Chị… chị đừng… em không sao…”
Tôi biết em sợ. Người bị kiểm soát lâu ngày thường sợ nhất là gây rắc rối. Tôi dịu giọng: “Lan, em có giấy tờ gì không? Chứng minh, khai sinh…?”
Vy vỗ bàn: “Giấy tờ gì? Nó có biết chữ đâu. Mẹ nuôi nó, cho ăn cho ở, vậy là đủ.”
Câu “không biết chữ” làm tôi tối sầm. Lan năm đó học lớp 2, viết chữ rất đẹp, còn khoe với tôi bài chính tả được điểm 10. Tôi quay sang Lan: “Em có nhớ… tên mẹ ruột em là gì không?”
Lan cứng người, mắt mở to. Một lúc lâu, em thì thào như nói trong mơ: “Mẹ… mẹ tên… Hương… bán tạp hóa… ở… Bình Tân…”
Tôi suýt khuỵu. Mẹ tôi tên Hương, đúng là từng bán tạp hóa ở Bình Tân trước khi chuyển đi vì quá đau lòng. Tôi nhìn Lan, rồi kéo nhẹ tay áo em lên cao hơn. Ở bắp tay phải, có một nốt ruồi đen nhỏ nằm sát đường gân—nốt ruồi tôi từng chọc ghẹo em là “nốt ruồi may mắn”.
Không còn nghi ngờ gì nữa.
Tôi bình tĩnh một cách kỳ lạ, kiểu bình tĩnh của người đã quyết định. Tôi quay sang bà Hoài: “Cô ấy không phải ‘con ở nhờ’. Cô ấy là em ruột tôi.”
Cả nhà chết lặng vài giây rồi Vy bật cười như nghe chuyện hài: “Em ruột? Chị diễn vừa thôi.”
Tôi lấy điện thoại, mở album cũ—tấm ảnh tôi chụp Lan khi em được khen thưởng ở trường. Tôi đưa thẳng trước mặt họ. “Đây. Nhìn kỹ vết sẹo ở thái dương. Nhìn nốt ruồi trên tay. Nhìn gương mặt. Các người nghĩ trên đời này có hai người giống y vậy à?”
Bà Hoài tái mặt, nhưng vẫn gằn giọng: “Cô nói gì thì nói, nó vẫn là người nhà tôi. Tôi nuôi nó mười mấy năm.”
Tôi đáp gọn: “Nuôi không có nghĩa là sở hữu.”
Minh hoảng hốt: “Em… em chắc không? Nếu đúng thì… sao ba mẹ anh—”
Tôi không để Minh nói hết. Tôi quay sang Lan: “Lan, em có muốn rời khỏi nhà này ngay hôm nay không?”
Lan nhìn quanh—nhìn bếp, nhìn mâm cơm, nhìn đôi đũa, như thể mọi thứ trói em lại. Rồi em nhìn tôi. Nước mắt em rơi xuống, lặng lẽ, không dám khóc thành tiếng. Em gật đầu rất khẽ.
Chỉ một cái gật đó thôi, tôi biết mình không thể mềm nữa.
Tôi nói với Minh: “Anh yêu em thì đứng về phía em. Còn nếu anh chọn im lặng để giữ ‘mặt mũi’, thì hôm nay coi như em nhìn rõ nhà này… và nhìn rõ cả anh.”
Tôi quay lại bà Hoài và ông Hòa: “Từ giờ, bất kỳ ai chạm vào Lan thêm một lần, tôi sẽ trình báo công an về hành vi bạo hành. Tôi cũng sẽ yêu cầu làm rõ việc giữ người, bóc lột sức lao động. Các người có thể nói là ‘nuôi’, nhưng dấu tay trên vai em tôi, vết bỏng trên tay em tôi, và việc tước đi chuyện học của em tôi—đó là bằng chứng.”
Vy đứng bật dậy, mặt đỏ gay: “Chị dám!”
Tôi nhìn thẳng Vy: “Tôi dám. Vì tôi không còn gì để mất ngoài em gái mình.”
Tôi nắm tay Lan. Lần đầu tiên tôi cảm nhận được bàn tay em lạnh đến thế. Tôi kéo em ra cửa. Minh gọi với theo: “Em đi thật hả?”
Tôi quay lại, nói như đóng đinh: “Em sẽ quay lại. Nhưng không phải để xin cưới. Em quay lại để lấy lại công bằng cho Lan.”
Tôi đưa Lan về căn hộ thuê của mình ngay trong đêm. Em ngồi co ro trên ghế sofa, cứ giật mình mỗi khi có tiếng xe ngoài hành lang. Tôi pha cho em ly sữa ấm, đặt trước mặt em. Lan nhìn ly sữa một lúc lâu rồi hỏi nhỏ: “Chị… có chắc chị là… chị của em không?”
Tôi ngồi xuống cạnh em, lấy điện thoại gọi video cho mẹ. Khi gương mặt mẹ hiện lên trên màn hình, mẹ đang ở quê, tóc đã bạc nhiều. Tôi chưa kịp nói gì thì nước mắt đã tràn ra. “Mẹ… con tìm thấy Lan rồi.”
Mẹ chết lặng. Rồi tiếng mẹ bật khóc vỡ òa, run rẩy gọi: “Lan… Lan của mẹ…” Lan nhìn mẹ, môi mấp máy, như cố lục tìm ký ức bị vùi chôn. Và rồi em òa khóc, khóc như đứa trẻ bị bỏ quên quá lâu. Tôi ôm em, cảm giác tội lỗi năm xưa bóp nghẹt lồng ngực.
Đêm đó, mẹ bắt xe lên thành phố ngay. Còn tôi thì làm việc không ngủ: chụp lại các vết thương trên tay Lan, ghi âm lời kể của em—những câu ngắt quãng, sợ sệt nhưng thật đến nhói lòng. Em nói bị bắt gọi “ba, mẹ” với ông bà Hoài, bị cấm ra ngoài một mình, bị kiểm tra điện thoại, và nhiều năm không được đến trường. Em làm từ sáng đến khuya: rửa chén, nấu ăn, lau nhà, đi chợ. Mỗi lần làm sai, Vy mắng, đôi khi tát, đôi khi ném đồ. Ông Hòa ít đánh nhưng luôn dọa “mày ra đường là chết”. Bà Hoài thì dùng thứ giọng ngọt mà độc: “Tao nuôi mày, mày phải biết thân.”
Sáng hôm sau, tôi đưa Lan đến phòng khám để bác sĩ ghi nhận tình trạng bỏng cũ, trầy xước, suy nhược. Tôi không muốn biến mọi thứ thành ồn ào vô nghĩa; tôi muốn mọi thứ đúng quy trình. Sau đó tôi đến công an phường nộp đơn trình báo về dấu hiệu bạo hành và giữ người trái ý muốn, đồng thời xin hướng dẫn làm lại giấy tờ tùy thân cho Lan. Tôi cũng liên hệ một trung tâm trợ giúp pháp lý miễn phí để hỏi thêm về quyền lợi của Lan và cách thu thập chứng cứ.
Chiều cùng ngày, Minh gọi liên tục. Tôi bắt máy ở lần thứ năm.
Minh nói nhanh, giọng rối: “Em làm lớn chuyện rồi. Ba mẹ anh nói em vu khống. Họ bảo sẽ kiện ngược.”
Tôi đáp bình thản: “Kệ. Em đang làm những gì cần làm.”
Minh im một lúc rồi hạ giọng: “Anh… anh xin lỗi. Anh không biết họ đối xử với Lan như vậy. Anh tưởng… chỉ là nó phụ việc nhà.”
Tôi cười nhạt: “Anh sống trong nhà đó. Anh chưa từng thấy Lan ăn cùng mâm với mọi người à? Anh chưa từng thắc mắc vì sao một cô gái ‘được nuôi’ lại không có trường lớp, không bạn bè, không giấy tờ?”
Minh nghẹn: “Anh… anh hèn.”
Tôi không chửi. Tôi chỉ nói điều tôi biết: “Nếu anh muốn sửa, thì anh làm nhân chứng. Anh kể lại những gì anh từng thấy. Anh giúp Lan đi học lại, làm giấy tờ. Còn chuyện cưới xin… để sau.”
Minh đồng ý, nhưng tôi biết lời nói dễ, hành động khó. Tôi không đặt niềm tin tuyệt đối, tôi đặt điều kiện: mọi thứ phải có bằng chứng, có trách nhiệm.
Hai ngày sau, mẹ tôi lên tới. Vừa thấy Lan, mẹ ôm em đến nghẹt thở, không buông. Mẹ xin lỗi Lan liên tục, còn Lan thì chỉ lắc đầu, như sợ mẹ khóc. Tôi nhìn hai người mà lòng quặn lại: gia đình tôi bị lấy mất mười bốn năm.
Một tuần kế tiếp là chuỗi ngày chạy giấy tờ và làm việc với công an. Gia đình Minh ban đầu chống chế, nói Lan “tự nguyện ở”, “được nuôi ăn học” nhưng không đưa ra được hồ sơ nào. Khi cán bộ yêu cầu chứng minh việc cho Lan đi học, bà Hoài ấp úng. Vy thì tỏ thái độ thách thức cho đến khi được mời làm việc nhiều lần, nhìn thấy hồ sơ khám thương và bản tường trình của Lan.
Điều khiến họ hoảng nhất là khi tôi đưa ra bằng chứng Minh cung cấp: tin nhắn Vy từng dọa Lan “để tao cho mày mất tích lần nữa”, cùng đoạn ghi âm Minh lén ghi lại cảnh Vy mắng Lan bằng lời lẽ nhục mạ. Minh không còn đường lùi. Tôi nhìn Minh lúc anh ký vào bản tường trình. Anh không khóc, nhưng mắt đỏ. Có lẽ lần đầu anh hiểu “gia đình” không thể là cái cớ để chà đạp người khác.
Cuối cùng, gia đình Hoài phải ký cam kết không tiếp xúc, không đe dọa Lan. Vụ việc được xử lý theo hướng xác minh, giáo dục, và xem xét trách nhiệm tùy mức độ chứng cứ và hành vi cụ thể. Tôi không kể chuyện “trả thù” kiểu giật gân. Với tôi, “dạy cho nhà họ nhớ đời” là làm cho họ hiểu: mỗi vết thương đều có giá, và không ai có quyền biến một người thành công cụ.
Lan bắt đầu học bổ túc văn hóa. Ngày đầu đến lớp, em nắm tay tôi rất chặt, hỏi: “Em học lại được không chị?”
Tôi cười, lần đầu nhẹ lòng: “Được. Chậm cũng được. Miễn là em đang đi về phía ánh sáng.”
Còn Minh, anh xin gặp tôi. Anh nói muốn bù đắp, muốn cùng tôi chăm Lan. Tôi nhìn anh thật lâu và chỉ nói: “Anh hãy bù đắp bằng việc sống tử tế mỗi ngày. Còn em… em cần thời gian. Vì có những vết nứt, không phải xin lỗi là lành.”
Tôi đóng cửa lại, quay vào nhà, nơi mẹ đang ngồi chải tóc cho Lan. Ngoài kia, thế giới vẫn ồn ào. Nhưng trong căn phòng nhỏ, tôi biết mình đã làm đúng một điều: đưa em gái thất lạc trở về, và cắt đứt sợi xích vô hình trói em suốt bao năm.
