Tôi đã thắt ống dẫn tinh suốt 14 năm, vậy mà vợ tôi vẫn mang thai. Tôi chọn im lặng. Đến khi đứa trẻ chào đời, kết quả giám định ADN khiến tôi chết lặng!..
Tôi tên Trần Quốc Nam, 39 tuổi, làm kỹ thuật điện cho một nhà thầu ở TP.HCM. Mười bốn năm trước, tôi thắt ống dẫn tinh ở một phòng khám tư gần cầu chữ Y. Lý do thì đơn giản và ích kỷ: tôi sợ nghèo. Khi đó tôi vừa trả xong khoản nợ vì đợt làm ăn thua lỗ của bố vợ, lại chứng kiến mấy người bạn đẻ dồn dập rồi vỡ trận. Tôi và vợ tôi, Nguyễn Thị Lan, thống nhất “kế hoạch lâu dài” cho nhẹ đầu. Bác sĩ bảo chỉ là thủ thuật nhỏ, vài ngày là ổn. Tôi cầm giấy xác nhận, cất vào ngăn tủ như cất một cái khóa cửa.
Từ đó đến nay, hai vợ chồng sống yên. Lan mở tiệm làm tóc nhỏ ở quận 8. Còn tôi cứ chạy công trình. Chúng tôi từng nói về chuyện có con, rồi thôi. Lan không ép, chỉ thỉnh thoảng nhìn trẻ con hàng xóm mà im lặng. Tôi nghĩ sự im lặng đó là đồng thuận.
Cho đến tối hôm Lan đặt que thử thai lên bàn, hai vạch đỏ như vết dao.
Lan nói rất nhẹ: “Em có bầu rồi anh.”
Tôi đứng như bị ai giật mất trọng lực. Mười bốn năm, cái “khóa cửa” kia vẫn nằm trong tủ. Tôi mở tủ, lôi tờ giấy ra, chữ ký bác sĩ còn rõ. Tôi muốn hỏi, muốn gào, muốn hất đổ cả căn bếp… nhưng cổ họng tôi chỉ bật ra được một câu vô hồn: “Ừ… vậy hả.”
Từ hôm đó tôi chọn im lặng. Tôi đưa Lan đi khám, gật đầu nghe bác sĩ dặn, mua sữa bầu, xoa lưng khi Lan nghén. Ai chúc mừng, tôi cười. Ai hỏi sao giờ mới có, tôi đùa: “Duyên tới muộn.” Nhưng đêm nào tôi cũng nằm quay mặt vào tường, đếm những giả định như đếm tiếng mưa: Lan đã quen ai? Từ khi nào? Mình ngu đến mức nào?
Ngày Lan sinh, tôi đứng ngoài phòng mổ, tay ướt mồ hôi. Khi y tá bế đứa bé ra, nó đỏ hỏn, mắt nhắm nghiền, khóc khàn. Lan nhìn tôi, mắt ươn ướt: “Con mình đó anh.”
Tôi vẫn gật. Nhưng trong đầu tôi, một kế hoạch lạnh tanh đã chạy xong: giám định ADN.
Một tuần sau, tôi nhận phong bì kết quả. Tôi mở ra, đọc dòng chữ in đậm. Tim tôi đập hụt một nhịp rồi rơi thẳng xuống bụng.
“Xác suất huyết thống cha–con: 99,999%.”
Tôi chết lặng. Không phải vì bị cắm sừng.
Mà vì… đứa bé là con ruột của tôi.
Tôi ngồi trong xe, điều hòa chạy vù vù mà lưng vẫn lạnh. Kết quả ADN nằm trên đùi như một tờ giấy phán quyết. Suốt một tuần, tôi đã sống bằng nghi ngờ. Tôi nhìn Lan bế con, nhìn cách cô ấy thức trắng, cách cô ấy cắn môi chịu đau vết mổ… và tôi vẫn giữ một khoảng cách vô hình như đang đứng ngoài cuộc đời mình. Vậy mà giờ tờ giấy này bảo: tôi là cha.
Tôi không thấy nhẹ nhõm. Tôi thấy nhục. Nhục vì đã nghi Lan. Nhục vì đã diễn vai người chồng tử tế trong khi bụng đầy độc. Nhưng cảm giác lớn hơn là hoang mang: nếu tôi đã thắt ống dẫn tinh, chuyện này xảy ra kiểu gì?
Đêm đó tôi không nói gì. Lan đang ru con ngủ, mái tóc rối bời, mặt phờ phạc. Tôi đứng ở cửa phòng, nhìn hai mẹ con và cảm giác như mình vừa thoát khỏi một vụ tai nạn nhưng lại mất trí nhớ. Tôi quay đi, lên sân thượng hút thuốc. Mười bốn năm, tôi tin mình đã “đóng cửa”. Hóa ra cửa vẫn mở. Vậy tôi đã làm trò hề gì suốt ngần ấy thời gian?
Sáng hôm sau, tôi xin nghỉ làm. Việc đầu tiên tôi làm là tới một phòng khám nam khoa ở quận 10 để xét nghiệm tinh dịch. Tôi trả tiền, ngồi chờ với những người đàn ông khác. Ai cũng tránh nhìn ai, như thể chúng tôi đang chia sẻ một bí mật không ai muốn nhắc.
Kết quả trả về: vẫn có tinh trùng, số lượng không nhiều, nhưng đủ để có thai tự nhiên.
Bác sĩ trẻ giải thích rất bình tĩnh: “Thắt ống dẫn tinh vẫn có tỷ lệ thất bại. Có thể do tái thông tự nhiên, hoặc thủ thuật trước đây làm chưa triệt để. Anh thắt lâu chưa?”
“Từ 2012.”
Bác sĩ nhíu mày: “Lâu vậy mà… cũng có trường hợp. Nhưng hiếm.”
Hiếm không làm tôi bớt tức. Tôi nhớ như in hôm đó, phòng khám tư, bảng hiệu đèn neon chớp chớp. Tôi nhớ ông bác sĩ trung niên nói chắc nịch: “Yên tâm, sau này khỏi lo.” Tôi tin như tin một hợp đồng.
Tôi lục lại giấy tờ, thấy tên phòng khám và tên bác sĩ. Trưa, tôi chạy xe tới. Chỗ đó đã đổi thành tiệm spa. Tôi hỏi người bảo vệ, họ bảo phòng khám dời đi từ lâu. Tôi gọi số điện thoại trên giấy, thuê bao không liên lạc được. Một cảm giác bị lừa chạy dọc sống lưng, như ai đó đã lấy tiền của tôi rồi để tôi sống trên một lời hứa rỗng.
Tối, tôi vẫn chưa dám nói với Lan. Tôi sợ đôi mắt mệt mỏi kia sẽ vỡ ra vì một chuyện không đáng. Nhưng càng im, trong nhà càng nặng. Lan bắt đầu nhận ra. Cô ấy hỏi: “Anh có chuyện gì sao? Mấy hôm nay anh cứ như người khác.”
Tôi nhìn Lan, và lần đầu tiên sau nhiều năm cưới nhau, tôi thấy sợ nói thật. Nói thật đồng nghĩa thừa nhận: tôi đã nghi ngờ cô ấy, đã chuẩn bị tinh thần để rời bỏ cô ấy ngay khi có bằng chứng.
Tôi kéo ghế ngồi xuống, đặt phong bì ADN lên bàn. “Anh… anh làm cái này.”
Lan sững lại. Cô ấy mở phong bì, đọc, bàn tay run. Mắt cô ấy đỏ bừng lên, nhưng không phải vì sợ bị phát hiện. Cô ấy nhìn tôi như nhìn một người lạ: “Anh… xét nghiệm ADN con mình?”
Tôi cố nuốt khô cổ: “Anh tưởng… vì anh đã thắt ống dẫn tinh.”
Lan bật cười, mà tiếng cười như có gai: “Vậy là anh nghĩ em ngoại tình? Anh nghĩ em bầu với ai đó, rồi anh vẫn bế em đi khám, vẫn mua sữa, vẫn cười với người ta?”
Tôi không cãi được. Tôi chỉ nói được: “Anh xin lỗi.”
Lan im một lúc rất lâu. Rồi cô ấy đi vào phòng, bế con ra, đặt con nằm trong nôi. Cô ấy ngồi đối diện tôi, giọng chậm rãi đến đáng sợ: “Nam, em không ngoại tình. Nhưng em cũng có chuyện giấu anh.”
Tôi ngẩng lên.
Lan kể: ba năm trước, khi Lan 36 tuổi, bạn thân cô ấy hiếm muộn, chạy IVF tốn tiền. Lan theo bạn đi bệnh viện, nhìn cảnh người ta chọc kim, lấy trứng, rồi khóc vì thất bại. Tự nhiên Lan hoảng. Lan nói: “Em sợ đến một ngày em muốn có con… mà không còn cơ hội.”
Tôi cười nhạt: “Nhưng anh đã thắt rồi.”
Lan gật, mắt cụp xuống: “Em biết. Nên em đã… tìm cách khác.”
Cô ấy rút điện thoại, mở một email cũ, chuyển cho tôi xem: hóa đơn lưu trữ mẫu tinh dịch, tên tôi, năm 2012. Tôi chết đứng.
Lan nói tiếp, giọng nghẹn: “Trước khi anh đi thắt, em nhờ anh đi khám tổng quát ‘cho yên tâm’. Thật ra em đã đăng ký lưu mẫu tinh dịch. Em… em ký giấy, em làm hết. Anh lúc đó chỉ nghĩ là xét nghiệm bình thường.”
Tôi nhớ lại một buổi sáng xa xôi: tôi đi lấy mẫu trong một phòng lạnh, rồi nhân viên đưa tờ giấy bảo ký “xác nhận xét nghiệm”. Tôi ký mà không đọc kỹ. Tôi đã ký cái gì?
Lan nói: “Em lưu mẫu. Em định sau này nếu anh đổi ý thì nói. Nhưng anh càng ngày càng ghét chuyện con cái. Em không dám. Rồi em giấu tiền, vay thêm chị Hai, làm IVF một lần. Em thành công.”
Tôi nghe mà tai ù đi. Không phải vì Lan phản bội thân xác, mà vì cô ấy đi vòng qua lời từ chối của tôi, dùng chính chữ ký vô thức của tôi để làm mẹ. Tôi nhìn đứa trẻ ngủ ngoan. Một phần trong tôi mềm ra vì nó là máu của tôi. Một phần khác lại cảm thấy mình bị tước quyền quyết định.
Tôi hỏi: “Sao em không nói?”
Lan nhìn thẳng: “Vì em biết anh sẽ cấm. Em chỉ xin anh một điều… đừng bỏ con.”
Trong khoảnh khắc đó, tôi hiểu vì sao mình đã im lặng suốt thai kỳ. Không phải vì cao thượng. Mà vì tôi sợ phải lựa chọn.
Tôi không bỏ con. Nhưng tôi cũng không thể nuốt trôi cảm giác bị qua mặt. Những ngày sau đó, nhà tôi như có hai lớp không khí. Trên mặt là tiếng trẻ con khóc, tiếng nồi cơm điện bật tắt, tiếng Lan ru con. Dưới đáy là một vệt lạnh chạy giữa tôi và Lan, chạm vào đâu cũng đau.
Lan ít nói hẳn. Cô ấy chăm con như một cái máy: bế, cho bú, thay tã, lau người. Tôi đi làm về, muốn đỡ cô ấy nhưng lại vụng về. Nhiều lần tôi đứng nhìn con ngủ, lòng cuộn lên đủ thứ: yêu, giận, thương, xấu hổ.
Một tối, mẹ tôi ở quê lên thăm cháu. Bà nhìn thằng bé, khen giống tôi như đúc: trán cao, cằm hơi chẻ. Bà cười tươi: “Cha con mày y chang.” Lan cúi đầu cười theo, còn tôi thì thấy cổ họng nghẹn. Tôi tự hỏi: nếu ADN ra khác, tôi đã làm gì? Tôi đã sẵn sàng để biến cuộc đời này thành đống đổ nát chỉ vì một giả định.
Sau khi mẹ về, Lan bất ngờ nói: “Em muốn anh nghe em nói hết. Rồi nếu anh muốn ly hôn… em cũng chấp nhận.”
Tôi nhìn Lan. Cô ấy gầy đi rõ, mắt thâm. Lần đầu tiên tôi nhận ra: hành động của Lan không chỉ là ích kỷ. Nó là một cơn tuyệt vọng kéo dài.
Lan kể kỹ hơn. Năm 2012, trước ngày tôi thắt, Lan đã xin tôi đi khám “tiền phẫu”. Nhân viên bảo ký một loạt giấy. Lan đứng ngoài, mắt lo lắng. Hóa ra Lan đã chuẩn bị mọi thứ để lưu mẫu tinh trùng. Cô ấy nói, lúc đó cô ấy trẻ, bốc đồng, nghĩ “phòng khi anh đổi ý”. Sau này, khi tôi càng cứng rắn, Lan càng không dám mở lời. Cô ấy tích cóp tiền riêng, rồi đến khi 36 tuổi, bác sĩ nói dự trữ buồng trứng giảm, làm IVF thì phải nhanh. Lan hoảng. Lan không muốn mất cơ hội được làm mẹ.
“Em sai,” Lan nói, nước mắt rơi không ồn ào. “Sai vì lừa anh. Nhưng em cũng sợ… sợ anh bỏ em nếu em nói thật là em muốn có con.”
Câu đó như một nhát dao ngược. Tôi hỏi: “Em nghĩ anh là người tệ đến vậy à?”
Lan đáp: “Em không nghĩ anh tệ. Em nghĩ anh sợ. Sợ trách nhiệm, sợ tiền, sợ nghèo. Nên em cũng sợ theo.”
Tôi im. Vì Lan nói trúng. Tôi sợ nghèo thật. Tôi đã thắt ống dẫn tinh để yên tâm, nhưng trong lòng vẫn đầy bất an, vẫn nghĩ mình chỉ cần kiểm soát là mọi thứ ổn. Tôi quên mất hôn nhân không phải là hợp đồng kỹ thuật.
Nhưng một điều vẫn không thể bỏ qua: Lan đã dùng chữ ký của tôi, quyết định thay tôi. Dù mục đích là làm mẹ, đó vẫn là một sự xâm phạm ranh giới.
Tôi nói: “Anh có thể tha thứ chuyện em muốn có con. Nhưng anh không chấp nhận cách em làm. Nếu mai mốt em muốn gì, em lại giấu, lại tự làm, rồi bắt anh chịu kết quả… thì anh không sống được.”
Lan gật, khóc: “Em hiểu.”
Chúng tôi thống nhất hai việc. Một là, đi tư vấn hôn nhân ở một trung tâm tâm lý gần bệnh viện Đại học Y Dược. Hai là, rà soát lại câu chuyện phòng khám năm 2012 để biết rõ tôi đã ký cái gì, vì có khả năng việc lưu mẫu được làm “lách” quy trình, hoặc nhân viên đã để Lan ký thay những giấy quan trọng.
Những buổi tư vấn đầu tiên rất khó. Tôi phải nói ra cảm giác nghi ngờ và sự xấu hổ của mình. Lan phải nói ra nỗi sợ bị bỏ rơi. Chuyên viên không đứng về ai, chỉ đặt câu hỏi: “Nếu anh Nam tin vợ, anh đã làm gì khác? Nếu chị Lan tin chồng lắng nghe, chị đã làm gì khác?” Mỗi câu hỏi như kéo chúng tôi ra khỏi hố.
Tôi cũng gặp lại một người bạn cũ làm trong ngành y. Nhờ vậy tôi lần ra bệnh viện nơi mẫu tinh dịch được lưu, và kiểm tra được hồ sơ: có tên tôi, có chữ ký tôi ở vài mục, nhưng có những mục chữ ký không giống nét của tôi. Tôi không muốn biến chuyện này thành kiện tụng ầm ĩ, vì cuối cùng đứa trẻ vẫn là con tôi. Nhưng tôi yêu cầu bệnh viện giải trình và sửa quy trình. Họ xin lỗi, thừa nhận thời điểm đó quản lý giấy tờ lỏng lẻo, có thể “người nhà ký thay”. Tôi nghe mà rợn người: nếu chuyện này không phải mình, ai khác cũng có thể bị kéo vào một quyết định mà họ không hề hiểu.
Quan trọng hơn, tôi nhìn Lan khác đi. Tôi không còn thấy cô ấy là “thủ phạm” đơn giản. Cô ấy là người phụ nữ đã giấu một ước mơ quá lâu, rồi phạm sai lầm để giữ lấy nó. Còn tôi—tôi không còn đóng vai nạn nhân nữa. Tôi đã góp phần tạo ra nỗi sợ trong nhà này, bằng sự cứng rắn và im lặng của chính mình.
Một đêm, con khóc. Lan loay hoay mãi không dỗ được. Tôi bế con lên, áp lên ngực. Thằng bé nín dần, mắt mở hé, nhìn tôi lơ ngơ. Tôi bỗng thấy nước mắt mình trào ra.
Lan đứng cạnh, khẽ hỏi: “Anh còn giận em không?”
Tôi nói thật: “Còn. Nhưng anh không muốn sống bằng giận. Anh muốn mình làm lại cho đàng hoàng.”
Lan gật, bàn tay đặt lên vai tôi. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, trong nhà có một khoảng lặng không đáng sợ.
Chúng tôi đặt tên con là Trần Gia Bảo. Tôi giữ lại tờ ADN không phải để nhắc tội Lan, mà để nhắc tôi về một bài học: đôi khi thứ giết chết hôn nhân không phải là phản bội thân xác, mà là phản bội sự tin tưởng và đối thoại.
Và điều đáng sợ nhất không phải phong bì ADN. Mà là việc tôi đã từng sẵn sàng rời đi… chỉ vì tôi không dám hỏi thẳng người phụ nữ sống cùng mình.
