Cô gái bị câm điếc không ai lấy. Tôi Lấy Về. Đêm Tân Hôn Khiến Tôi Sững Sờ…
Tôi tên Nam, ba mươi tuổi, làm thợ máy ở Bình Dương. Cuối năm đó tôi về quê Nghệ An vì ba đổ bệnh, nằm viện huyện triền miên. Mẹ tôi lo bạc tóc, nợ thuốc men chồng nợ, mà tôi thì lương thợ chỉ đủ cầm cự. Trong cái cảnh bế tắc ấy, bà hàng xóm nhắc một cái tên nghe vừa thương vừa… rợn: Hương, cô gái câm điếc ở xóm dưới.
Người ta bảo Hương “không ai lấy”, không phải vì cô xấu. Hương trắng, dáng nhỏ, đôi mắt rất sâu và bình tĩnh. Nhưng cô không nói, không nghe; chỉ giao tiếp bằng viết vội và vài động tác tay vụng về. Mẹ tôi kéo tôi sang nhà Hương, giọng như cầu xin: “Con lấy nó, rồi hai đứa nương nhau. Nhà họ cũng nghèo, không đòi hỏi gì. Mình đỡ mang tiếng nợ nần, còn con có người lo cơm nước lúc con chạy viện cho ba…”
Tôi phản đối, không phải vì khinh. Tôi sợ một cuộc hôn nhân bắt đầu từ thương hại sẽ thành gánh nặng cho cả hai. Nhưng khi gặp Hương lần thứ hai, tôi thấy cô đứng trước máy may cũ, ánh đèn vàng rọi lên đôi tay thoăn thoắt. Cô nhìn tôi, rồi đưa quyển sổ có dòng chữ nắn nót: “Em không cần anh thương. Em cần một mái nhà yên. Em sẽ làm, sẽ trả.”
Chữ “trả” khiến tôi nghẹn. Tôi gật đầu trong tiếng thở dài của mẹ, trong ánh nhìn vừa mừng vừa xót của ba.
Đám cưới làm gọn. Người trong làng xì xào: “Nam liều”, “lấy về rồi khổ”, “đêm tân hôn chắc như… người dưng”. Tôi cắn răng mặc kệ. Tôi chỉ nghĩ: có thêm một người biết lo, ba tôi đỡ tủi, mẹ tôi đỡ gục.
Đêm tân hôn, căn phòng nhỏ nhà tôi yên đến mức nghe rõ tiếng quạt quay. Hương ngồi ngay ngắn mép giường, đặt trước mặt tôi một chiếc túi vải. Cô ra dấu bảo tôi mở.
Bên trong là một xấp tiền dày buộc dây thun, kèm một phong bì ghi tên tôi. Tôi run tay mở ra.
Trên giấy, chữ Hương vẫn nắn nót nhưng gấp gáp:
“Anh Nam, tiền này đủ cho ba mổ. Nhưng anh phải hứa… sáng mai đưa em lên thị trấn gặp luật sư. Nếu không, em sẽ đi ngay trong đêm.”
Tôi sững sờ. Không phải vì tiền. Mà vì một câu cuối, viết đậm như vết dao:
“Em lấy anh không phải để được cứu. Em lấy anh để… tự cứu mình.”
Cả đêm đó tôi không ngủ. Hương nằm quay mặt vào tường, hai vai mỏng căng như đang ôm chặt một bí mật. Tôi cứ nhìn xấp tiền và lá thư, thấy lòng nặng trĩu. Trong đời tôi chưa từng cầm nhiều tiền đến vậy, lại càng chưa từng nhận tiền từ một người mà thiên hạ gọi là “tội nghiệp”.
Sáng sớm, tôi đánh thức mẹ, nói dối là đưa Hương lên thị trấn mua vài thứ. Mẹ nhìn xấp tiền thoáng qua, mặt tái đi rồi lại đỏ lên: “Tiền đâu ra?” Tôi chặn lời: “Con tính sau. Con đi một lát rồi về chạy viện.”
Trên xe máy, Hương ngồi sau lưng, tay bám áo tôi rất nhẹ, nhưng tôi cảm giác như mình đang chở một cái hòm khóa chặt. Đến thị trấn, Hương dẫn tôi vào một văn phòng nhỏ. Biển treo trước cửa: Luật sư Thảo. Người phụ nữ ngoài ba mươi, giọng nhanh và rõ, nhìn Hương bằng ánh mắt không thương hại.
Hương lấy trong túi ra một tập giấy: hồ sơ bệnh viện, giấy ra viện, một số ảnh chụp mờ, và một chiếc USB cũ. Cô không nói được nên dùng giấy bút. Tôi ngồi cạnh, đọc từng dòng, càng đọc càng lạnh sống lưng.
Hóa ra ba năm trước Hương làm công nhân may ở xưởng tư nhân gần khu công nghiệp. Một vụ tai nạn điện – cháy xảy ra ban đêm. Hương chạy thoát nhưng bị chấn thương nặng vùng đầu, mất thính lực, tổn thương dây thanh. Xưởng lúc đó không đóng bảo hiểm, chủ tìm cách “thỏa thuận” bằng một khoản bồi thường. Khoản đó đáng lẽ thuộc về Hương.
Nhưng người đứng ra “giải quyết” lại là ông Phúc, cậu ruột của Hương – người nuôi Hương từ nhỏ sau khi cha mẹ cô mất vì tai nạn sông nước. Ông Phúc nhận tiền thay, ký giấy thay, rồi quay về nói với Hương một câu lạnh lùng: “Mày câm điếc, mày cần gì tiền.” Sau đó ông ta dựng chuyện rằng Hương “lẳng lơ”, “gây họa”, để cả xóm xa lánh và không ai tin cô.
Tôi nhìn Hương. Cô cúi đầu, hai tay đan vào nhau. Dưới cổ tay có vết sẹo dài. Không ai trong nhà tôi biết.
Luật sư Thảo bảo: chứng cứ trong USB là đoạn ghi âm cuộc nói chuyện giữa ông Phúc và chủ xưởng, có nhắc đến số tiền bồi thường và việc “đưa cho thằng Phúc lo”. Nhưng để khởi kiện hoặc yêu cầu làm lại hồ sơ, Hương cần người đại diện hỗ trợ pháp lý, cần một nơi trú an toàn, và quan trọng hơn: cần một người dám đứng ra làm chứng rằng cô không hề “tự nguyện bỏ qua”.
Tôi hiểu ra câu “lấy anh để tự cứu mình”. Hương không muốn tôi cứu cô bằng thương hại. Cô muốn một danh phận đủ vững để không bị kéo về nhà cậu, đủ an toàn để theo vụ việc đến cùng.
Trên đường về, tôi rối bời. Nếu tôi làm tới, chắc chắn sẽ va chạm với ông Phúc, va chạm với cả xóm. Ba tôi đang nằm viện chờ mổ. Tôi liệu có gánh nổi thêm rắc rối?
Vừa về đến cổng, ông Phúc đã đứng đó như chờ sẵn. Mặt ông ta xám xịt, mắt đảo từ tôi sang Hương. Ông ta nói lớn, cố cho hàng xóm nghe: “Con Hương nó dở người, mày rước về rồi có ngày nó làm nhục nhà mày! Tiền nó đưa mày là tiền bẩn, tiền nó lừa!”
Tôi chưa kịp phản ứng thì Hương bước lên một bước, rút sổ ra viết nhanh, đưa thẳng trước mặt ông Phúc. Tôi nhìn thấy những chữ ngắn, sắc như đinh:
“Trả tiền. Trả giấy tờ. Nếu không, gặp tòa.”
Ông Phúc giật cuốn sổ, vò nát ném xuống đất. Ông ta tiến sát, bàn tay giơ lên như định tát. Bản năng tôi chụp lấy cổ tay ông ta. Lần đầu tiên trong đời, tôi nói với người lớn bằng giọng không còn sợ: “Ông thử động vào vợ tôi xem.”
Cả xóm im phăng phắc. Mẹ tôi chạy ra, mặt tái, kéo tay tôi: “Nam, đừng gây chuyện…” Ba tôi trong nhà ho sù sụ. Tôi cắn răng, nhưng vẫn giữ tay ông Phúc.
Ông ta cười khẩy: “Vợ? Mày biết nó là thứ gì không? Nó chỉ là đồ bỏ đi.”
Câu đó như đổ dầu vào lửa. Tôi tưởng Hương sẽ run, sẽ cúi đầu như mọi lần. Nhưng không. Cô cúi nhặt cuốn sổ bị vò, vuốt phẳng từng trang như vuốt một vết thương, rồi nhìn thẳng ông Phúc. Ánh mắt cô không khóc, chỉ lạnh.
Đêm đó, tôi quyết định nói thật với mẹ. Mẹ tôi ngồi thụp xuống, vừa thương vừa sợ. Bà sợ kiện tụng, sợ điều tiếng. Nhưng khi tôi nhắc đến việc ba cần mổ, nhắc đến xấp tiền Hương đưa, bà im rất lâu rồi hỏi: “Con bé… nó có thật lòng không?”
Tôi nhìn ra sân. Hương đang vá lại chiếc áo cũ của ba, kim đâm lên xuống đều đặn. Không một tiếng động, nhưng mỗi mũi kim như đính chặt một lời hứa.
Tôi trả lời: “Con không biết hết. Nhưng con biết… nó đang chiến đấu một mình lâu quá rồi.”
Ngày ba tôi lên bàn mổ, Hương đi cùng. Cô không thể nghe bác sĩ dặn, nhưng mắt không rời khẩu hình. Thấy bác sĩ quay sang tôi giải thích, cô đưa tay chạm nhẹ vào vai tôi, như nhắc: “Tập trung.” Lúc ký giấy, cô cũng ký bên cạnh tên tôi, nét chữ nhỏ mà chắc.
Ca mổ thành công. Khi ba tỉnh, ông nhìn Hương rất lâu. Ba yếu, nói đứt quãng: “Ba… xin lỗi. Ba để con… khổ.” Hương không hiểu hết, nhưng nhìn môi ba, cô đoán được ý, bèn cúi đầu thật thấp. Tôi thấy mắt ba ướt. Đó là lần đầu tiên tôi tin cuộc hôn nhân này có thể không chỉ là “gánh”.
Vụ việc với ông Phúc thì không êm. Luật sư Thảo gửi văn bản yêu cầu đối chất. Ông Phúc bắt đầu tung tin nhanh hơn: rằng tôi tham tiền, rằng Hương giả câm để gài bẫy, rằng tôi “ăn bám” tiền bồi thường. Người trong xóm chia phe. Có người thương Hương, nhưng đa phần sợ liên lụy.
Hương vẫn bình thản, nhưng tôi để ý cô giật mình khi ai đập cửa mạnh. Có đêm cô ôm gối ngồi sát góc tường, mắt mở trừng trừng. Tôi hỏi, cô chỉ viết: “Đừng tắt đèn.” Tôi làm theo. Không cần lý do.
Một tuần sau, ông Phúc dẫn hai người lạ đến nhà. Họ đứng ngoài cổng, nói giọng kẻ cả: “Gia đình nên hòa giải. Kiện tụng mất thời gian, ảnh hưởng danh dự.” Tôi hiểu kiểu “hòa giải” này: trả một ít để bịt miệng. Tôi vừa định đuổi thì Hương bước ra, đặt lên bàn một tờ giấy đã chuẩn bị sẵn: danh sách các khoản, ngày giờ, chữ ký, và một câu cuối: “Tôi yêu cầu trả đúng số tiền và giấy tờ gốc.”
Người lạ liếc qua, mặt đổi sắc. Ông Phúc kéo tay Hương, định lôi vào trong. Tôi chặn lại. Lần này mẹ tôi cũng đứng ra, giọng run nhưng rõ: “Nó là con dâu tôi. Ông đừng chạm vào.”
Cái khoảnh khắc đó, tôi biết mẹ đã chọn đứng về phía Hương, dù bà vẫn sợ.
Buổi đối chất diễn ra tại thị trấn. Chủ xưởng may – người đàn ông bụng phệ – ban đầu chối bay. Nhưng luật sư Thảo mở USB, bật đoạn ghi âm. Tôi không nghe được nội dung rõ ràng vì loa rè, nhưng tôi thấy mặt chủ xưởng tái đi khi nghe chính giọng mình. Ông Phúc thì đập bàn, gào lên rằng đó là “cắt ghép”.
Luật sư Thảo bình tĩnh đề nghị trưng cầu giám định âm thanh và đối chiếu chữ ký trong hồ sơ. Quan trọng hơn, bà nêu ra một điểm: trong giấy “tự nguyện thỏa thuận”, người ký thay Hương là ông Phúc, nhưng phần thông tin về “người lao động” ghi sai ngày sinh, sai số CCCD. Sai một chỗ có thể do nhầm, sai nhiều chỗ là dấu hiệu cố ý.
Ông Phúc bắt đầu lúng túng. Tôi nhìn Hương. Cô không khóc. Cô chỉ nhìn thẳng, như thể đã tưởng tượng cảnh này hàng trăm lần.
Vài tuần sau, kết quả giám định xác nhận đoạn ghi âm không bị chỉnh sửa. Chữ ký trong hồ sơ bồi thường là chữ ký của ông Phúc. Chủ xưởng buộc phải thừa nhận có đưa tiền, và “nhờ ông Phúc giải quyết”. Chính quyền địa phương vào cuộc. Số tiền bồi thường được yêu cầu hoàn trả, kèm xử phạt vì lao động không hợp đồng, không bảo hiểm.
Ông Phúc đến nhà tôi một lần nữa, lần này không dám gào. Ông ta đặt lên bàn một phong bì mỏng, nói nhỏ: “Tao trả… bớt. Còn lại tao khó.” Tôi nhìn Hương. Cô lắc đầu, viết một chữ duy nhất: “Đủ.”
Không phải tham. Là công bằng.
Sau cùng, ông Phúc phải giao lại giấy tờ gốc của Hương và trả đủ theo biên bản. Cả xóm xôn xao. Có người quay xe nói: “Tội con Hương.” Có người im lặng vì xấu hổ. Tôi không cần họ xin lỗi. Tôi chỉ cần Hương được sống đúng như một con người.
Khi mọi chuyện tạm yên, Hương chủ động viết cho tôi một danh sách khác: “Học đọc khẩu hình nâng cao”, “Tập nói với chuyên viên âm ngữ trị liệu”, “Mở tiệm sửa đồ – may vá trước nhà”. Tôi bật cười: “Em tính hết rồi à?” Cô gật, mắt ánh lên chút tinh nghịch hiếm hoi.
Tiệm nhỏ mở ra bằng chính đôi tay cô. Tôi dựng lại cái mái hiên, đặt thêm cái bàn sửa khóa, sửa xe. Ba tôi khỏe dần, thỉnh thoảng ra ngồi nhìn khách, cười móm mém. Mẹ tôi thì thôi không gọi Hương là “con bé tội nghiệp” nữa, mà gọi là “con Hương”, như gọi một thành viên trong nhà.
Đêm nọ, đúng một năm sau đám cưới, Hương đưa tôi một tờ giấy. Trên đó chỉ có hai dòng:
“Cảm ơn anh đã không cứu em bằng thương hại.”
“Cảm ơn anh đã coi em là vợ.”
Tôi nhìn đôi môi cô. Cô cố gắng bật hơi, âm thanh khàn và nhỏ, nhưng tôi nghe được một tiếng gần như tròn: “N…Nam.”
Tim tôi thắt lại. Tôi chợt hiểu đêm tân hôn năm đó không phải là khởi đầu của một cú sốc. Nó là khởi đầu của một sự thật: Hương chưa từng yếu. Cô chỉ bị buộc phải im lặng. Và tôi may mắn là người đầu tiên trong căn nhà này học cách lắng nghe cô theo cách khác.
