Đêm giao thừa, tôi đưa con gái về nhà mẹ đẻ ăn tết. Con bé vừa cắn một miềng cánh gà,mẹ tôi liền tát tất một cái……
Đêm giao thừa năm ấy lạnh hơn mọi năm. Tôi chở vợ và con gái về nhà mẹ đẻ ở xã Tân Phú, huyện Cai Lậy để ăn Tết. Con đường làng tối, gió thổi mùi khói rơm và mùi bánh tét đang nấu dở vương trong không khí. Con bé Linh, con gái tôi, mới sáu tuổi, ngồi sau xe ôm chặt lưng tôi, thỉnh thoảng hỏi: “Ngoại có lì xì cho con không ba?”. Tôi cười, bảo có, lòng nhẹ đi phần nào sau một năm làm ăn chật vật.
Nhà mẹ tôi vẫn như xưa. Mái tôn cũ, sân đất, mâm cỗ Tết bày ngay giữa gian nhà. Mẹ tôi – bà Lê Thị Hạnh – ngồi đầu bàn, khuôn mặt nghiêm nghị quen thuộc. Bà không nói nhiều, chỉ gật đầu khi vợ chồng tôi chào. Vợ tôi, Thảo, khẽ kéo tay áo tôi, thì thầm: “Anh coi chừng, em thấy mẹ hôm nay khó chịu”.
Bữa cơm giao thừa bắt đầu trong im lặng. Tiếng tivi vang bản nhạc Xuân cũ kỹ. Linh được xếp ngồi cạnh tôi. Con bé mắt sáng lên khi thấy đĩa cánh gà chiên vàng ruộm. Tôi gắp cho con một miếng, dặn ăn từ từ. Linh cắn một miếng nhỏ, chưa kịp nhai xong thì mẹ tôi đột ngột đứng phắt dậy.
“Ăn uống kiểu gì vậy hả?” – giọng bà sắc lạnh.
Chưa ai kịp hiểu chuyện gì, mẹ tôi giơ tay tát “bốp” một cái vào má con bé. Âm thanh vang lên khô khốc, lấn át cả tiếng pháo hoa từ xa. Linh ngã người về phía tôi, miếng cánh gà rơi xuống mâm, con bé òa khóc, mặt đỏ bừng, mắt trợn lên vì sợ.
Cả bàn ăn chết lặng. Vợ tôi hét lên một tiếng, ôm chặt con. Tôi đứng bật dậy, tim đập loạn xạ. “Mẹ làm cái gì vậy?” – tôi gần như gào lên. Mẹ tôi thở gấp, mắt long lên: “Con nít mà ăn trước người lớn, không biết phép tắc!”.
Không khí Tết tan biến trong tích tắc. Ngoài sân, pháo hoa giao thừa bắt đầu nổ rộ, còn trong nhà, tôi nhìn con gái khóc nấc trong tay mẹ nó mà cảm giác như có thứ gì đó vừa vỡ toang. Đêm giao thừa, đáng lẽ phải là đoàn tụ, lại mở đầu bằng một cái tát không ai ngờ tới.
Sau cái tát ấy, bữa cơm giao thừa không thể tiếp tục. Vợ tôi bế Linh vào buồng trong, khóa cửa lại. Tiếng khóc của con bé nhỏ dần, thay bằng những tiếng thút thít nghẹn ngào khiến tôi đứng ngoài mà ruột gan như bị ai xoắn chặt. Tôi quay lại nhìn mẹ. Bà vẫn đứng đó, tay run run, nhưng ánh mắt không hề tỏ ra hối hận.
“Con dạy con kiểu gì vậy?” – mẹ tôi nói, giọng trầm xuống – “Nhà này có nề nếp, không phải muốn làm gì thì làm.”
Tôi chưa bao giờ cãi mẹ, nhưng lúc đó tôi không kìm được nữa. Tôi hỏi bà có biết Linh mới sáu tuổi không, có biết nó sợ thế nào không. Mẹ tôi im lặng một lúc rồi quay đi, nói rằng ngày xưa bà dạy tôi còn đánh đau hơn, tôi vẫn nên người đó thôi. Câu nói ấy như một nhát dao xoáy vào ký ức tôi – những trận đòn roi thời thơ ấu, những bữa cơm nặng nề vì sợ sai phép.
Vợ tôi mở cửa bước ra, mắt đỏ hoe. Cô nói rất chậm, nhưng từng chữ như rơi xuống sàn nhà: “Con xin phép đưa cháu về. Tết nhất thế này, con không dám để con bé ở đây nữa”. Mẹ tôi không giữ, chỉ nói một câu lạnh tanh: “Tùy”.
Đêm đó, chúng tôi chở nhau về trong tiếng pháo hoa vẫn còn nổ râm ran khắp làng. Linh ngủ thiếp trên vai mẹ, thỉnh thoảng giật mình. Về đến nhà trọ ở thị xã, tôi mới thấy má con bé in rõ dấu tay đỏ. Tôi ngồi rất lâu, nhìn dấu tay ấy mà không nói được lời nào.
Những ngày Tết sau đó trôi qua nặng nề. Mẹ tôi không gọi điện, tôi cũng không chủ động. Vợ tôi tránh nhắc tới chuyện đó, nhưng tôi biết trong lòng cô có một vết sẹo. Linh thì sợ mỗi khi nghe ai nhắc đến “ngoại”. Con bé không dám ăn cánh gà nữa, dù rất thích. Chỉ chi tiết nhỏ đó thôi cũng đủ khiến tôi đau lòng.
Tôi bắt đầu nhìn lại mối quan hệ giữa mình và mẹ. Cả đời bà quen với việc kiểm soát, coi đòn roi là cách dạy dỗ. Tôi đã chịu đựng và nghĩ đó là bình thường. Nhưng khi người bị đánh là con tôi, tôi mới hiểu có những thứ không thể tiếp tục lặp lại chỉ vì hai chữ “truyền thống”.
Mấy tháng sau, mẹ tôi bệnh, phải nhập viện huyện. Tôi vẫn đưa tiền, vẫn nhờ người chăm sóc, nhưng không dám đưa Linh theo. Trong lòng tôi là một mớ cảm xúc hỗn độn: thương mẹ, giận mẹ, và sợ rằng nếu đối diện, mọi thứ lại bùng nổ. Tôi hiểu rằng, cái tát đêm giao thừa không chỉ in dấu trên má con bé, mà còn tạo ra một vết nứt sâu hoắm trong gia đình tôi – vết nứt mà không ai biết làm sao để hàn gắn.
Một năm sau, cũng vào những ngày giáp Tết, tôi nhận được cuộc gọi từ dì Út. Dì nói mẹ tôi yếu nhiều, hay nhắc đến Linh. Tôi im lặng rất lâu. Vợ tôi nhìn tôi, không nói gì, nhưng tôi hiểu ánh mắt ấy là sự chờ đợi một quyết định từ tôi – quyết định của một người con, đồng thời là một người cha.
Tôi về quê một mình trước. Mẹ nằm trên giường tre, gầy đi rõ rệt. Khi thấy tôi, bà quay mặt vào tường. Tôi ngồi xuống, không trách móc, cũng không nhắc lại chuyện cũ. Tôi chỉ kể cho bà nghe Linh giờ học lớp một, biết đọc, biết viết, thích vẽ hoa mai. Bà lặng im, nước mắt chảy xuống gối.
Một lúc sau, mẹ nói rất khẽ: “Hôm đó… mẹ nóng quá”. Chỉ bốn chữ, nhưng là lần đầu tiên trong đời tôi nghe mẹ thừa nhận sai. Tôi không đáp ngay. Tôi hiểu xin lỗi không thể xóa hết những gì đã xảy ra, nhưng ít nhất nó mở ra một cánh cửa.
Tối hôm đó, tôi gọi cho vợ. Tôi nói mẹ muốn gặp Linh, và lần này, tôi sẽ không để bất kỳ ai làm tổn thương con nữa. Vợ tôi im lặng, rồi hỏi: “Anh chắc không?”. Tôi trả lời chắc.
Mùng Hai Tết, cả nhà tôi về quê. Linh nắm chặt tay tôi, bước vào nhà ngoại với vẻ dè dặt. Mẹ tôi ngồi sẵn ở bàn, trước mặt là đĩa bánh mứt. Khi Linh cúi chào, mẹ không quát, không cau mày. Bà run run đưa bao lì xì, nói: “Ngoại xin lỗi con”. Con bé ngơ ngác nhìn tôi, rồi nhìn mẹ nó. Tôi gật đầu. Linh nhận bao lì xì, lí nhí “dạ”.
Không có nước mắt, không có ôm ấp kịch tính. Chỉ là một khoảnh khắc rất nhỏ, nhưng đủ để tôi hiểu rằng thay đổi không đến từ những lời giáo huấn lớn lao, mà từ việc dừng lại đúng lúc. Tôi không biết sau này mối quan hệ giữa mẹ tôi và gia đình nhỏ của tôi sẽ tốt đẹp đến đâu, nhưng tôi biết chắc một điều: tôi sẽ không dạy con bằng nỗi sợ như cách tôi từng được dạy.
Đêm đó, khi về lại thị xã, Linh ăn cánh gà. Con bé cắn một miếng, rồi quay sang cười với tôi. Nụ cười ấy khiến tôi nhẹ nhõm hơn bất kỳ cái Tết nào trước đây. Tôi hiểu, làm cha mẹ không phải là lặp lại những gì mình đã trải qua, mà là học cách kết thúc những điều sai để con mình không phải mang theo thêm một vết sẹo nào nữa.
