Bổ chồng cứ mang rau và thịt tôi mua sang cho nhà chị chồng. Tôi không làm ầm lên, tháng này cũng không mua nữa. Buổi tôi, bố chồng tuyên bố một chuyện, khiến cả nhà…
Từ ngày tôi về làm dâu, tháng nào cũng tự tay đi chợ: rau, thịt, cá, thêm ít trái cây cho bố mẹ chồng. Tôi tên Vy, 27 tuổi, làm kế toán, lương không quá cao nhưng tính tôi kỹ, lo được bữa cơm tử tế. Chồng tôi, Hùng 30 tuổi, làm kỹ thuật công trình, hiền nhưng hay “ngại va chạm”.
Ban đầu tôi không để ý. Cho đến một buổi tối, vừa dọn mâm xong, tôi thấy Hùng xách túi đồ mới mua bước ra cửa. Tôi hỏi:
“Anh đi đâu giờ này?”
Hùng lảng: “Anh qua chị Mai chút.”
Tôi đứng sững. Trong túi là thịt ba chỉ, rau muống, trứng, cả hộp sữa tôi mua chiều. Hùng bảo: “Chị Mai thiếu, con nít không có gì ăn.” Tôi nghe mà tức nghẹn, vì thiếu thật hay thiếu “thói quen dựa dẫm” thì tôi biết quá rõ. Chị chồng Mai 34 tuổi, ở cách hai con phố, chồng đi làm xa, nhưng gia đình chị vẫn đủ ăn. Chỉ là chị quen nhận đồ từ nhà bố mẹ, rồi… nhận luôn phần từ tôi.
Chuyện đó lặp lại nhiều lần. Mỗi lần tôi góp ý, Hùng lại nói: “Em đừng làm căng, chị em trong nhà.” Tôi không làm ầm lên, nhưng tháng này tôi quyết định không mua nữa. Tôi chỉ mua đủ phần mình và chồng, còn bữa cơm chung thì… tùy.
Tối hôm đó, mâm cơm trống hơn hẳn. Mẹ chồng nhìn quanh, hỏi: “Sao hôm nay không có canh, không có thịt kho?” Tôi cười nhạt: “Con bận, với lại… con tính chi tiêu lại.”
Không khí nặng như đá. Đúng lúc ấy, bố chồng—ông Tư 62 tuổi, ít nói nhưng lời nói có sức nặng—đặt đũa xuống, chậm rãi:
“Thôi, để bố nói thẳng. Từ nay, tiền chợ trong nhà này… không ai được tự ý mang sang nhà khác nữa. Và… bố sẽ tách bếp. Ai ở chung thì góp đúng phần, ai không góp thì tự lo.”
Cả nhà im phăng phắc. Mẹ chồng tái mặt. Hùng quay sang tôi, mắt trợn lên như không tin. Còn tôi, tim đập mạnh—vì tôi biết câu nói “tách bếp” của bố chồng không chỉ nhắm vào chuyện rau thịt. Nó là lời tuyên chiến với một thói quen kéo dài nhiều năm mà ai cũng né tránh: nhà này đang nuôi một người lớn bằng tiền của người khác.
Sáng hôm sau, tôi dậy sớm như mọi ngày. Nhưng thay vì chạy ra chợ, tôi ngồi ở bàn ăn, mở sổ chi tiêu. Những con số tôi ghi lâu nay đột nhiên trở thành bằng chứng: tiền chợ, tiền điện, tiền gas, tiền sữa, tiền thuốc cho bố—mẹ chồng. Tôi không tiếc khi chăm nhà, nhưng tôi không thể chịu nổi cảm giác mình bị “rút ruột” qua một ngả khác, rồi bị coi như chuyện hiển nhiên.
Hùng đi làm về sớm, vừa bước vào đã hỏi gằn:
“Em nói gì với bố à? Sao tự nhiên bố tuyên bố tách bếp?”
Tôi ngước lên: “Em không nói gì. Em chỉ không mua nữa. Bố tự nhìn ra.”
Hùng vò tóc, đi qua đi lại như người mắc kẹt giữa hai bên. “Nhưng chị Mai đang khó khăn mà.”
Tôi bật cười, nhưng cười không vui: “Khó khăn thì sao? Cả tháng anh mang đồ sang bao nhiêu lần? Có lần nào chị nói ‘thôi đủ rồi’ không? Nếu khó thật thì mình giúp một khoản rõ ràng, chứ không phải lén lút rút từ mâm cơm nhà mình.”
Đến tối, bố chồng gọi cả nhà lại. Ông nói rõ ràng như một bản quy định: từ nay, ai ở chung thì góp tiền chợ theo đầu người; mọi khoản “giúp” bên ngoài phải bàn bạc. Mẹ chồng bồn chồn, tay liên tục chỉnh lại vạt áo. Hùng thì lặng. Tôi im, vì biết lúc này tôi càng nói càng bị coi là “xúi”.
Đúng lúc bố chồng đang nói, chị Mai xuất hiện. Chị bước vào như không hề có chuyện gì, tay còn cầm cái túi vải:
“Bố ơi, con qua lấy ít thịt với rau. Mai thằng Tí nó thi, con nấu cho nó ăn tẩm bổ.”
Mẹ chồng định đứng lên lấy chìa khóa tủ, nhưng bố chồng giơ tay chặn lại.
Ông nhìn thẳng chị: “Mai, con ngồi xuống. Bố nói đúng lúc. Từ nay, nhà này không có chuyện ‘qua lấy’ nữa.”
Chị Mai cười gượng: “Bố nói gì lạ vậy. Nhà mình với nhà con…”
Bố chồng cắt lời: “Nhà con là nhà con. Nhà bố là nhà bố. Con lấy gì thì con ghi lại, cuối tháng con trả. Nếu con không trả được thì con hỏi thẳng bố, bố cân nhắc. Nhưng con không được tự nhiên lấy đồ của người khác.”
Không khí như bị rút sạch. Chị Mai đỏ bừng mặt, quay sang Hùng: “Em nhìn chị bị nói vậy à?”
Hùng đứng dậy, giọng nhỏ: “Chị… chị thông cảm. Bố nói đúng.”
Chị Mai sững người. Tôi nhìn Hùng mà ngạc nhiên—lần đầu anh không chọn cách im lặng.
Chị Mai lập tức chuyển hướng, nhìn tôi: “Vy, em tính toán vậy à? Chị đâu có lấy của em.”
Tôi bình tĩnh: “Em không nói chị lấy của em. Em chỉ muốn mọi thứ rõ ràng. Em đi chợ, em biết tiền của em đi đâu.”
Chị Mai cười khẩy: “Vậy tiền em là tiền em, tiền chồng em không phải tiền em?”
Câu đó như mũi dao cắm vào cuộc hôn nhân non trẻ của tôi.
Bố chồng đập nhẹ bàn: “Đủ rồi. Tiền của ai cũng là mồ hôi nước mắt. Con đừng kích. Bố nói luôn: Bố có khoản tiền dưỡng già. Bố đã tính chia đều cho các con sau này. Nhưng nếu ai coi gia đình như cái kho rút đồ vô hạn, bố sẽ xem lại.”
Mẹ chồng “hú” lên: “Ông nói gì vậy? Chuyện tiền bạc nói trước mặt con cái làm gì!”
Bố chồng lạnh giọng: “Vì tôi muốn chấm dứt thói quen này. Bà thương con gái, tôi không cấm. Nhưng thương kiểu kéo cả nhà chìm theo, thì tôi không chịu.”
Đêm đó, Hùng ngồi bên tôi rất lâu. Anh nói nhỏ: “Anh xin lỗi. Anh cứ nghĩ mang ít đồ không sao.”
Tôi đáp: “Không phải ‘ít đồ’. Nó là ranh giới. Anh mang đi một lần, lần sau anh dễ mang tiếp. Rồi đến lúc em thành người ‘có nghĩa vụ’ mà không được quyền nói.”
Hùng thở dài: “Mai sẽ giận bố, giận em, giận cả anh.”
Tôi nhìn thẳng: “Giận vì bị đòi rõ ràng, hay giận vì mất nguồn?”
Câu hỏi đó treo lơ lửng giữa chúng tôi. Và tôi biết, nếu chuyện này không được giải quyết tận gốc, cái gọi là “tách bếp” sẽ chỉ là lớp băng mỏng, phía dưới vẫn là dòng nước ngầm của sự ỷ lại—và sự hèn yếu của những người sợ mất lòng.
Một tuần sau “tuyên bố tách bếp”, bếp nhà tôi như biến thành hai thế giới. Mẹ chồng vẫn nấu cho bố mẹ, còn tôi và Hùng nấu phần mình, góp chi phí rõ ràng theo như bố chồng yêu cầu. Thú thật, tôi không muốn sống kiểu “chung nhà mà riêng bếp”, nhưng tôi còn sợ hơn cảnh mình phải nuốt cục tức mỗi lần nhìn túi đồ biến mất.
Chị Mai không qua nữa. Nhưng chị bắt đầu gọi điện cho mẹ chồng liên tục. Tôi nghe loáng thoáng qua cánh cửa: “Mẹ, mẹ nói bố với con kiểu đó, con còn mặt mũi nào…”, “Em Hùng bị vợ điều khiển…”, “Mẹ có thương con không…”
Mẹ chồng ban đầu còn cứng, sau vài hôm thì mềm đi thấy rõ. Bà đi lại trong nhà, nhìn tôi rồi thở dài. Một buổi chiều, khi tôi đang rửa chén, mẹ chồng đứng cạnh, nói như than:
“Con làm gì thì làm, nhưng đừng để chị con tủi.”
Tôi đặt bát xuống: “Con không muốn ai tủi. Con chỉ muốn công bằng.”
Tối hôm đó, bố chồng gọi tôi và Hùng vào phòng. Ông đưa ra một xấp giấy—những tờ biên lai, giấy vay tiền, cả một bản kê. Ông nói chậm rãi:
“Bố không định phơi chuyện gia đình. Nhưng nếu không nói, rồi mọi người lại đổ lên đầu con Vy.”
Tôi nín thở.
Ông kể: chị Mai từng đứng ra vay một khoản tiền lớn để hùn hạp bán hàng online, bị người ta ôm tiền bỏ trốn. Chị giấu cả nhà, chỉ dám rút dần bằng cách “qua lấy đồ”, “mượn tạm”, “xin ít sữa cho con”… Mỗi lần bị đòi nợ, chị lại khóc với mẹ chồng. Mẹ chồng thương con, lén đưa tiền. Hùng biết lờ mờ, nhưng vì sợ chị xấu hổ nên chọn cách “âm thầm hỗ trợ” bằng đồ ăn—nhẹ hơn tiền, ít bị phát hiện hơn.
Tôi nghe mà vừa giận vừa lạnh sống lưng. Giận vì tôi bị biến thành mắt xích trong một kế hoạch che giấu, lạnh vì hóa ra có một quả bom tài chính treo trên đầu gia đình.
Bố chồng nói tiếp:
“Nếu nó khó thật, bố giúp. Nhưng nó không chịu nói thật. Nó bắt cả nhà xoay theo. Bà nhà tôi thì cứ thương con mà không nhìn hậu quả. Hùng thì sợ mất hòa khí, thành ra đẩy vợ vào thế chịu trận.”
Hùng cúi đầu. Tôi không trách anh hoàn toàn, nhưng tôi cũng không thể bỏ qua.
Hôm sau, bố chồng chủ động hẹn chị Mai sang nhà, gọi cả mẹ chồng, Hùng và tôi ngồi đủ. Ông đặt xấp giấy lên bàn, bình tĩnh:
“Mai, bố biết chuyện nợ. Bố không mắng con vì con thất bại. Bố chỉ mắng vì con lừa.”
Chị Mai tái mặt, mắt đảo liên tục: “Bố… bố nghe ai nói?”
Bố chồng: “Con không cần biết. Con chỉ cần biết, bố sẽ giải quyết theo cách của bố.”
Chị Mai bật khóc, quay sang mẹ chồng: “Mẹ! Con sợ bố biết nên con mới…”
Mẹ chồng cũng khóc theo: “Thì mẹ thương con chứ mẹ biết làm sao…”
Bố chồng giơ tay: “Thương không phải là che. Thương là giúp con đứng dậy bằng cách đối diện. Bố đề nghị thế này:
-
Con viết rõ tổng nợ và lịch trả.
-
Con dừng ngay việc ‘qua lấy’.
-
Bố cho con vay một khoản để chặn lãi nóng, nhưng con phải ký giấy, trả dần.
-
Nếu con không làm, bố không can thiệp nữa. Và bà cũng không được lén đưa.”
Chị Mai vừa khóc vừa lắc đầu: “Con ký giấy với bố như người ngoài à?”
Tôi lên tiếng, lần này giọng tôi không còn run: “Chị xem lại đi. Người ngoài thì không ai cho chị cơ hội ngồi đây.”
Câu nói khiến chị im bặt. Hùng nhìn tôi, ánh mắt có gì đó như nhẹ đi—như thể cuối cùng cũng có người nói đúng điều anh không dám nói.
Sau buổi đó, chị Mai ký giấy. Bố chồng giữ bản chính. Ông còn gọi điện cho chồng chị Mai—anh Khánh—để nói thẳng chuyện, yêu cầu anh về bàn bạc trách nhiệm. Mẹ chồng ban đầu phản đối dữ dội vì sợ “mất mặt nhà gái”, nhưng bố chồng chỉ nói: “Mặt mũi giữ bằng sự thật, không phải bằng che đậy.”
Một tháng trôi qua, nhà tôi yên hơn. Không phải vì hết vấn đề, mà vì mọi thứ bắt đầu có đường đi. Chị Mai không còn qua lấy đồ. Thay vào đó, mỗi tuần chị sang một lần, đưa mẹ chồng một khoản nhỏ gọi là “con gửi trả dần”. Bà vẫn xót con, nhưng không còn lén lút. Hùng cũng thay đổi: anh đưa tiền chợ cho tôi trước, bảo: “Em cầm, em quản. Anh không tự ý làm nữa.”
Đêm cuối tháng, tôi thấy bố chồng ngồi ngoài hiên, nhìn cây khế trước nhà. Tôi đem ra cho ông ly trà. Ông nói nhỏ:
“Con đừng giận bố vì làm căng. Bố già rồi, bố chỉ sợ nhà này tan vì những chuyện ai cũng sợ nói.”
Tôi đáp: “Con không giận. Con chỉ tiếc là… phải đến lúc con ngừng mua chợ, mọi người mới nhìn thẳng.”
Bố chồng gật đầu: “Đời nó vậy. Im lặng lâu quá, im lặng thành đồng lõa.”
Tôi trở vào phòng, nhìn Hùng đang ngủ. Tôi biết chuyện này chưa kết thúc hoàn toàn, vì nợ còn đó, lòng tự ái còn đó. Nhưng ít nhất, từ hôm bố chồng tuyên bố, tôi hiểu một điều: gia đình muốn yên thì phải có ranh giới. Và ranh giới đó đôi khi bắt đầu từ những thứ rất nhỏ—một bó rau, một miếng thịt—nhưng đằng sau là cả một bài học về trách nhiệm và sự tôn trọng.
